Wyszukaj

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Podatki » VAT i akcyza

Termin powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy a termin odliczenia VAT u nabywcy

Poradnik VAT nr 11 (323) z dnia 10.06.2012

Podstawowe zasady rozliczania podatku VAT nakazują sprzedawcom naliczać podatek należny od dokonanych dostaw towarów i usług. Z reguły sprzedawca towaru (usługodawca) wystawia fakturę w dniu dokonania dostawy (wykonania usługi) i w tym miesiącu (kwartale) rozlicza VAT. Nabywca natomiast zazwyczaj odlicza VAT w miesiącu (kwartale) otrzymania faktury. Wydawałoby się, że w każdym przypadku zasada ta spowoduje, że w tym samym momencie obowiązek podatkowy u dostawcy "pokrywa się" z terminem odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę. Jednak ze względu na to, że ustawodawca dla niektórych czynności wprowadził szczególne terminy powstania obowiązku podatkowego, nie zawsze będzie to ten sam okres rozliczeniowy.

1. Usługi transportowe i budowlane

W przypadku świadczenia usług transportowych, spedycyjnych, budowlanych, itp., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania usługi (art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT). Zatem w zasadzie zapłata decyduje o powstaniu obowiązku podatkowego. Jeżeli kontrahent ureguluje należność w miesiącu, w którym usługa została wykonana, obowiązek podatkowy nie "przesunie się". Jednak przy braku zapłaty - obowiązek podatkowy zazwyczaj "przechodzi" na następny miesiąc, kiedy minie 30 dni od dnia wykonania usługi.

Po stronie nabywcy z kolei zastosowanie znajduje w tym przypadku ogólna zasada odliczania podatku naliczonego, określona w art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którą podatnik może odliczyć VAT w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał fakturę (lub w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych - art. 86 ust. 11). Prawo do odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę nie zostało zatem w żaden sposób uzależnione od momentu powstania obowiązku podatkowego po stronie sprzedawcy. Niezależnie więc od tego, czy nabywca ureguluje terminowo należność za wykonaną usługę budowlaną, czy transportową, może odliczyć podatek naliczony w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał fakturę.

Podobne stanowisko prezentują również organy podatkowe, np. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 15 czerwca 2011 r., nr IPPP1/443-446/11-4/AS.

Przykład

Podatnik wykonał usługę budowlaną na rzecz firmy Alfa. Fakturę dokumentującą wykonaną usługę wystawiono w dniu 18 maja 2012 r. i w tym samym miesiącu nabywca tę fakturę otrzymał.

Ponieważ w ciągu 30 dni od wykonania usługi nie dokonano zapłaty, usługodawca rozliczy VAT należny w deklaracji za czerwiec 2012 r. Natomiast nabywca może odliczyć VAT już w deklaracji za maj 2012 r. (w miesiącu otrzymania faktury).


2. Usługi najmu, dzierżawy, leasingu

Świadczenie w kraju usług najmu, dzierżawy, leasingu w zakresie powstania obowiązku podatkowego również zostało potraktowane przez ustawodawcę w sposób szczególny. Dla tego rodzaju usług obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub fakturze (art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT). Natomiast w zakresie podatku naliczonego - podobnie jak w przypadku usług budowlanych czy transportowych - nie obowiązują tu szczególne regulacje, co oznacza, że nabywca tych usług może odliczyć VAT już w miesiącu (kwartale), w którym otrzymał fakturę (lub w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych).

Przykład

Podatnik wynajął lokal użytkowy. W umowie określono, że czynsz płatny będzie co miesiąc, w terminie do 15. dnia kolejnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Fakturę VAT dokumentującą czynsz za kwiecień 2012 r. wystawiono i przekazano najemcy 25 kwietnia 2012 r.

Jeżeli jeszcze w kwietniu podatnik otrzymałby należność wynikającą z tej faktury, obowiązek podatkowy po stronie wynajmującego i odliczenie podatku naliczonego przez najemcę miałoby miejsce w rozliczeniu za ten sam okres. Jednak zapłata należności w terminie określonym w umowie (bądź też brak zapłaty) przesunie obowiązek podatkowy na maj 2012 r., nie pozbawiając jednocześnie najemcy prawa do odliczenia podatku naliczonego z przedmiotowej faktury już w rozliczeniu za kwiecień 2012 r.


3. Rozliczanie podatku VAT od mediów

Zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 1 ustawy o VAT, dla dostawy m.in. energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej, gazu przewodowego, a także świadczenia usług telekomunikacyjnych, dostarczania wody, odprowadzania ścieków, itp., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tego tytułu.

U nabywcy mediów termin odliczenia VAT związany jest także z terminem płatności. Jak bowiem wynika z art. 86 ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT, prawo do odliczenia VAT w przypadku nabycia mediów powstaje w rozliczeniu za okres, w którym przypada termin płatności (jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu dotyczy).

W zasadzie zatem w przypadku usług powszechnych termin powstania obowiązku podatkowego odpowiada terminowi, w którym nabywca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Warunkiem jest określenie terminu płatności w umowie, a na fakturze umieszczenie informacji, jakiego okresu dotyczy. Nie ma w tym przypadku znaczenia ani data wystawienia faktury, ani data jej otrzymania. Przy czym niewątpliwie nabywca usługi musi dysponować fakturą, aby móc ją rozliczyć. Nie jest również istotny termin, w którym podatnik uregulował należność z niej wynikającą. Jeżeli jednak nie dokonał odliczenia w powyższym terminie, może to uczynić w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. Wynika to z art. 86 ust. 11 ustawy.

Przykład

Podatnik otrzymuje każdego miesiąca fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne z terminem płatności określonym na 10. dzień każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Termin płatności z faktury za kwiecień przypadał na dzień 10 maja 2012 r. Obowiązek podatkowy powstał po stronie usługodawcy w maju 2012 r. W tym samym miesiącu nabywca miał prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Uwaga

Przy fakturze zbiorczej za media, wystawianej za kilka okresów rozliczeniowych, w przypadku gdy do każdego z nich został przypisany osobno termin płatności, podatek naliczony powinien być rozliczony także osobno, z uwzględnieniem poszczególnych terminów płatności wynikających z tej faktury.

Może się również zdarzyć sytuacja, że termin płatności nie zostanie określony na fakturze oraz nie będzie zawarta w niej informacja, jakiego okresu dotyczy. W ustawie o VAT odniesiono się wyłącznie do sposobu rozliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury za media, która określa termin płatności. Zatem gdy nie określono w niej terminu płatności, należy stosować ogólne zasady odliczania podatku naliczonego.


4. Mali podatnicy rozliczający VAT metodą kasową

Kasowa metoda rozliczeń polega na tym, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później jednak niż 90. dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 21 ust. 1 ustawy o VAT). Jeżeli więc należność nie zostanie uregulowana w ciągu 90 dni od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, obowiązek podatkowy powstawał będzie owego 90. dnia. Natomiast wcześniejsze uregulowanie całości lub części należności powodować będzie powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

Mali podatnicy rozliczający się metodą kasową w sposób szczególny dokonują również rozliczenia podatku naliczonego. Na podstawie art. 86 ust. 16 ustawy o VAT mogą oni obniżyć kwotę podatku należnego o podatek naliczony, dopiero w rozliczeniu za kwartał, w którym:

  • uregulowali całą należność wynikającą z otrzymanej od kontrahenta faktury;
     
  • dokonali zapłaty podatku wynikającego z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji celnych

- nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury lub dokumentu celnego.

W taki sam sposób jak w przypadku podatku należnego, gdzie obowiązek podatkowy został związany z uregulowaniem należności przez kontrahenta, możliwość odliczenia podatku naliczonego została związana z uregulowaniem należności przez podatnika.

Uwaga

Zarówno w odniesieniu do podatku należnego, jak i podatku naliczonego nie ma mowy o otrzymaniu lub uiszczeniu zapłaty, lecz o uregulowaniu należności, co wskazuje, iż chodzi tu o wszystkie sposoby wygaśnięcia należności (w tym np. o potrącenie). Przy czym o ile obowiązek podatkowy w podatku należnym na pewno powstanie (choć odsunięty w czasie), nawet gdy kontrahent nie ureguluje swojej należności, o tyle brak uregulowania należności przez podatnika uniemożliwia mu dokonanie odliczenia.

Przykład

Mały podatnik, korzystający z kasowej metody rozliczeń, w grudniu 2011 r. zakupił towar. Należność za zakupiony towar przelał sprzedawcy dopiero w maju 2012 r. Obowiązek podatkowy z tytułu przedmiotowej transakcji powstał w 90. dniu od dnia sprzedaży, jednak nabywca będzie mógł odliczyć podatek naliczony dopiero w deklaracji za kwartał, w którym dokonał zapłaty.


  Reasumując  

Choć neutralność podatku VAT zakłada, że jednocześnie wykazywany jest obowiązek podatkowy po stronie dostawcy i podatek naliczony podlegający odliczeniu po stronie nabywcy towarów i usług, nie zawsze te dwie czynności odbywają się w tym samym okresie rozliczeniowym. Zdarza się często - jak w przypadku usług budowlanych, transportowych, czy przy usługach najmu, leasingu, dzierżawy, że podatek naliczony zostanie odliczony przez nabywcę wcześniej, niż usługodawca rozliczy podatek należny z tego tytułu.

Usługi powszechne - co do zasady - rozliczane są w tym samym momencie zarówno przez nabywcę, jak i dostawcę, ze względu na podobne uregulowania w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego i prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Z kolei mali podatnicy rozliczający podatek VAT metodą kasową niejednokrotnie będą wykazywali obowiązek podatkowy wcześniej niż nabywcy, którzy będą mogli odliczyć VAT naliczony dopiero z chwilą uregulowania należności.


VAT i akcyza - czytaj także:

POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.czasopismaksiegowych.pl
WIĘCEJ NA TEN TEMAT W ZASOBACH PŁATNYCH
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60