Od 1 stycznia 2006 r. obowiązuje ustawa z dnia 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz. U. nr 177, poz. 1468 ze zm.) zwana w dalszej części "ustawą o zwrocie wydatków". Jej założeniem było bowiem złagodzenie skutków wzrostu podatku VAT z 7% do 22% na niektóre materiały budowlane po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej.

Zwrócić należy uwagę, iż od momentu kiedy ustawa ta zaczęła obowiązywać - była wielokrotnie nowelizowana.

Ostatnia zmiana dotycząca niniejszego zagadnienia, która obowiązuje od 1 września br. wynika z nowelizacji ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2011 r. nr 171, poz. 1061). W wyniku wprowadzonych zmian osoby ubiegające się o częściowy zwrot wydatków na materiały budowlane, w składanych wnioskach mogą podawać tylko PESEL.

Numer PESEL jest identyfikatorem podatkowym dla podatników będących osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL, jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej lub nie są zarejestrowanymi podatnikami podatku VAT (art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o zwrocie wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym).

Warto także przypomnieć, że od 1 stycznia 2011 r., obowiązuje zaktualizowany wykaz materiałów budowlanych opublikowany w obwieszczeniu z dnia 3 września 2010 r. w sprawie ogłoszenia obowiązującego od dnia 1 stycznia 2011 r. wykazu materiałów budowlanych, które do dnia 30 kwietnia 2004 r. były opodatkowane stawką podatku od towarów i usług w wysokości 7%, a od dnia 1 maja 2004 r. są opodatkowane podatkiem VAT (Dz. Urz. MI nr 11, poz. 35), w którym Minister Infrastruktury posługuje się symbolami PKWiU z 2008 r.

Poniżej przedstawimy kilka wątpliwości, z jakimi spotkali się nasi Czytelnicy podczas sporządzania wniosku o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o zwrocie wydatków prawo do ubiegania się o zwrot części VAT zawartego w cenie materiałów przysługuje pod warunkiem, że osoba fizyczna lub jej małżonek nie dokonywali wydatków na zakup tych materiałów jako podatnicy VAT, w celu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Ten warunek przedstawiony w pytaniu nie został jednak spełniony.

Czynnością podlegającą opodatkowaniu, w myśl przepisów ustawy o VAT, jest m.in. odpłatna dostawa towarów. Z odpłatną dostawą ustawodawca zrównał również, na mocy art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, nieodpłatne przekazanie towarów na cele osobiste podatnika, przy nabyciu których przysługiwało w całości lub w części prawo do odliczenia VAT. Nieodpłatne przekazanie towaru na cele osobiste dokumentuje się fakturą wewnętrzną. Faktura ta nie uprawnia jednak do ubiegania się o zwrot VAT w budownictwie mieszkaniowym.

Takie stanowisko zaprezentował również Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 15 czerwca 2010 r., nr IPPB2/415-204/10-4/AK, w której uznał, iż sprzedaż towaru samemu sobie udokumentowana fakturą wewnętrzną jest czynnością prawnie bezskuteczną, a zatem jest to czynność przekazania towaru na potrzeby osobiste podatnika. W ocenie organu wnioskodawcy, w tej sytuacji nie przysługuje prawo do ubiegania się o zwrot części podatku VAT od zakupu materiałów związanych z budownictwem mieszkaniowym z przedmiotowej faktury.

W wykazie materiałów budowlanych, których zakup uprawnia do zwrotu VAT, obowiązującym od 1 stycznia br., pod poz. 77 załącznika wymieniono "Podgrzewacze wody przepływowe lub pojemnościowe, nieelektryczne - z wyłączeniem kolektorów słonecznych (PKWiU ex 27.52.14.0)".

Oznacza to, że przy zakupie solarów (kolektorów słonecznych) Czytelnikowi nie przysługuje prawo do zwrotu części podatku VAT.

"Tapety papierowe i podobne pokrycie ścienne; przezroczyste papierowe materiały okienne - z wyłączeniem przezroczystych papierowych materiałów okiennych" wymienione zostały pod poz. 8 wykazu materiałów budowlanych. Oznacza to, że ich zakup uprawnia do ubiegania się o zwrot części poniesionych wydatków.

Natomiast farby sklasyfikowane są w grupie 20.30 "Farby, lakiery i podobne środki pokrywające, farba drukarska, gotowe sykatywy i masy uszczelniające".

Pod poz. 9 przedmiotowego wykazu wymieniono "Pozostałe farby i pokosty; gotowe sykatywy i masy uszczelniające (PKWiU ex 20.30.22.0) - wyłącznie:

• kity szklarskie i kity budowlane uszczelniające;
   
• nieogniotrwałe preparaty powierzchniowe na fasady, ściany wewnętrzne, sufity, itp."

i wyłącznie w stosunku do wyżej wymienionych materiałów przysługuje zwrot. Zatem poniesione wydatki za zakup farb nie podlegają zwrotowi.

Z przepisów ustawy o zwrocie wydatków, a w szczególności z przepisu art. 3 ust. 2 wynika, iż osoba fizyczna może ubiegać się o zwrot części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych pod warunkiem udokumentowania ich poniesienia fakturami VAT. Wskazać należy, iż w przypadku sprzedaży towarów czy świadczenia usług opodatkowanych zarówno stawkami preferencyjnymi, jak i stawką podstawową, nie ma konieczności umieszczania na fakturach symbolu PKWiU. Obowiązek ten dotyczy jedynie dostawy towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku i wynika z § 5 ust. 7 rozporządzenia w sprawie faktur.

W tych przypadkach faktura taka, poza danymi określonymi w § 5 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia (tj. dotyczącymi określenia nazwy towarów lub usługi), powinna zawierać:

• symbol towaru lub usługi, określony w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, jeżeli ustawa lub przepisy wykonawcze do ustawy powołują ten symbol, lub
   
• przepis ustawy albo aktu wydanego na podstawie ustawy, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie od podatku, lub
   
• przepis dyrektywy, który zwalnia od podatku tę dostawę lub to świadczenie.

Jeżeli zatem podatnik nabywa towary opodatkowane stawką 23%, to sprzedawca na wystawianych przez siebie fakturach sprzedaży nie ma obowiązku podania symbolu PKWiU.

Umieszczanie symbolu PKWiU przez sprzedawcę przy sprzedaży opodatkowanej 23% stawką VAT jest tylko jego dobrą wolą.

Jednakże, w wykazie materiałów uprawniających do ubiegania się o zwrot części VAT w większości przypadków ustawodawca posługuje się symbolami PKWiU. Umieszczenie przez sprzedawcę tego symbolu będzie na pewno dużym ułatwieniem w identyfikacji wydatków stanowiących podstawę do zwrotu VAT.

Do uzyskania prawa zwrotu części wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym spełnione muszą być warunki określone w art. 3 i art. 4 ustawy o zwrocie wydatków. Jednym z nich jest poniesienie wydatków na zakup materiałów budowlanych w związku z realizacją przedsięwzięć wymienionych w art. 3 ust. 1 tej ustawy (np. budową budynku mieszkalnego, remontem budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego). Przy czym, jak wynika z dodatkowych warunków uzyskania zwrotu części wydatków, które spełniać musi osoba ubiegająca się o taki zwrot, konieczne jest także posiadanie pozwolenia na budowę w przypadku inwestycji, dla której zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) wymagane jest takie pozwolenie.

Jak wynika z pytania właścicielem gruntu jest córka podatnika, na którą także wystawione jest pozwolenie na budowę. W tej sytuacji prawo do zwrotu nie przysługuje podatnikowi, mimo faktycznego zakupienia materiałów budowlanych i posiadania faktur na niego wystawionych.

W myśl art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o zwrocie wydatków osoba fizyczna ubiegająca się o zwrot powinna złożyć w urzędzie skarbowym wniosek zawierający m.in. imię i nazwisko, identyfikator podatkowy (tj. numer PESEL albo NIP, który można podawać jeszcze tylko do końca roku), a w przypadku gdy osobie fizycznej składającej wniosek nie nadano go - rodzaj i numer dokumentu tożsamości tej osoby, w tym również wystawionego w państwie innym niż Rzeczpospolita Polska, adres zamieszkania osoby fizycznej, a w przypadku małżonków - obojga małżonków.

Fakt zamieszkania osoby składającej wniosek poza granicami kraju, w myśl przytoczonego przepisu, nie pozbawia jej możliwości ubiegania się o zwrot wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z budową budynku mieszkalnego.

Pamiętać należy jednak, iż prawo do zwrotu przysługuje pod warunkiem posiadania pozwolenia na budowę w przypadku inwestycji, dla której zgodnie z Prawem budowlanym wymagane jest takie pozwolenie, jak również to, że poniesione wydatki muszą być udokumentowane fakturami wystawionymi na osobę fizyczną.

W wykazie materiałów budowlanych, których zakup uprawnia do zwrotu VAT wymieniono w poz. 15 - "Wyroby z tworzyw sztucznych dla budownictwa (PKWiU ex 22.23) - z wyłączeniem:

• zbiorników kadzi, kadzi, cystern i podobnych pojemników o pojemności powyżej 300 l, z tworzyw sztucznych do innych zastosowań (PKWiU ex 22.23.13.0);
   
• stolarki okrętowej (PKWiU ex. 22.23.14.0);
   
• linoleum i pokryć podłogowych gumowych (PKWiU ex 22.23.15.0)".

"Wanny, umywalki, miski i pokrywy klozetowe, spłuczki ustępowe i podobne wyroby sanitarne, z tworzyw sztucznych" sklasyfikowane zostały w grupie 22.23.12.0.

Z kolei w grupie 22.23.11.0 znajdują się "Pokrycia podłogowe, ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych, w rolkach lub w formie płytek".

W poz. 21 tego wykazu wymienione są "Płytki ceramiczne i płyty chodnikowe ceramiczne" (PKWiU 23.31.10.0), a "Zlewy, umywalki, wanny i pozostałe elementy wyposażenia sanitarnego oraz ich części, z żeliwa, stali, miedzi lub aluminium - z wyłączeniem wyrobów z miedzi lub aluminium, innych niż syfony umywalkowe i pisuarowe (PKWiU ex 25.99.11.0) - w poz. 58.

Natomiast w poz. 86 (bez względu na symbol PKWiU) wymieniono "Panele podłogowe i listwy przypodłogowe laminowane, wykonane na bazie płyty pilśniowej HDF, MDF lub na bazie płyty wiórowej".

Powyższe oznacza zatem, iż z tytułu nabycia wskazanych w pytaniu wyrobów, Czytelnik ma prawo ubiegać się zwrot części VAT.