Współwłaściciel spółki jawnej (posiadający w niej 99% udziałów) zamierza wycofać z majątku trwałego tej spółki samochód osobowy i przeznaczyć go na swoje cele prywatne. Jakie skutki podatkowe wystąpią w związku z tą czynnością?

1. Odrębność majątku spółki jawnej

Spółka jawna wprawdzie nie posiada osobowości prawnej, ale ustawodawca wyposażył ją w zdolność prawną. Świadczy o tym przede wszystkim regulacja zamieszczona w art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.), która stanowi, iż spółka osobowa, a więc m.in. spółka jawna, może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Ponadto, zgodnie z art. 28 K.s.h., majątek spółki jawnej stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia.

Z przedstawionych unormowań wynika zatem, że spółka jawna jest samodzielnym podmiotem w sferze stosunków cywilnoprawnych, w tym także odnoszących się do kwestii stosunków własnościowych. Oznacza to, iż majątek spółki jest odrębnym zbiorem składników w stosunku do prywatnych majątków jej wspólników. Nie ma przy tym znaczenia wielkość udziału kapitałowego, jaki posiada konkretny wspólnik, ani też wysokość jego prawa do udziału w zysku spółki.

W konsekwencji, jakiekolwiek przesunięcia określonych składników pomiędzy majątkiem spółki a prywatnymi majątkami jej wspólników, na gruncie prawa cywilnego wiążą się ze zmianami w sferze stosunków własnościowych.

2. Podatkowe skutki wycofania składnika majątku z ewidencji środków trwałych

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Podatnikami są natomiast poszczególni wspólnicy spółki jawnej, którzy w trakcie jej funkcjonowania mają obowiązek przyporządkowywać do swoich przychodów oraz do kosztów ich uzyskania odpowiednie wartości, przypadające na nich proporcjonalnie do przysługującego im prawa do udziału w zyskach spółki (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o PDOF).

W rezultacie, dochody wspólników z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki jawnej są opodatkowane "na bieżąco" i rozdysponowanie pomiędzy nich zysku tej spółki (proporcjonalnie do przysługującego im prawa do udziału w zysku) nie powoduje powstania po raz drugi obowiązku podatkowego. Dotyczy to zarówno otrzymanych przez wspólników od spółki środków pieniężnych, jak i rzeczowych składników majątku tej spółki, w tym także środków trwałych.

Ponadto należy zauważyć, że nieodpłatne przekazanie środka trwałego (np. samochodu osobowego) z majątku spółki jawnej na cele prywatne jednego ze wspólników tej spółki nie stanowi odpłatnego zbycia, a w konsekwencji nie powoduje powstania przychodu podatkowego w rozumieniu przepisów ustawy o PDOF. Czynność ta jest zatem neutralna na gruncie podatku dochodowego.

Oczywiście fakt wycofania środka trwałego z majątku spółki jawnej powinien zostać odnotowany w prowadzonej przez tę spółkę ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Należy jednak pamiętać, że jeżeli wspólnik dokona odpłatnego zbycia takiego składnika majątku (np. samochodu osobowego) przed upływem sześciu lat, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został on wycofany z ewidencji środków trwałych spółki jawnej, to z tego tytułu powstanie przychód z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PDOF).

Podsumowując:

Wycofanie samochodu osobowego z majątku trwałego spółki jawnej na prywatne cele jednego ze wspólników nie spowoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód z działalności gospodarczej powstanie natomiast w przypadku, gdy wspólnik dokona odpłatnego zbycia tego samochodu w ciągu sześciu lat po jego wycofaniu z majątku spółki jawnej.

Kwestia rozliczenia pomiędzy wspólnikami spółki

Naszym zdaniem, w sytuacji przedstawionej w pytaniu, dla zachowania neutralności podatkowej, wspólnicy powinni jednak dokonać stosownych rozliczeń w ramach podziału zysku osiągniętego przez spółkę. Jeżeli bowiem tylko jeden ze wspólników dwuosobowej spółki jawnej otrzyma swój udział w zysku w postaci samochodu, który wcześniej należał do majątku trwałego tej spółki - to drugi ze wspólników powinien otrzymać odpowiednią rekompensatę przy podziale zysku np. w formie pieniężnej. Natomiast w przypadku, gdyby spółka nie osiągnęła zysku, lecz poniosła stratę, to wspomniana rekompensata może zostać sfinansowana z kapitału zapasowego, np. przy podejmowaniu przez wspólników uchwały o sposobie pokrycia tej straty.
 

Przykład W skład spółki jawnej wchodzi dwóch wspólników: pani Renata, która posiada prawo do udziału w zyskach w wysokości 99%, pan Paweł, któremu przysługuje 1% powyższego udziału. Wspólnicy podjęli decyzję, że na cele prywatne pani Renaty przekażą samochód osobowy, który został zakupiony przez spółkę i stanowi jej środek trwały. Na dzień wycofania tego samochodu z ewidencji i przekazania go na prywatne cele pani Renaty jego wartość wynosi 100.000 zł. Roczny zysk spółki jawnej przeznaczony do podziału między wspólników wynosi 250.000 zł, z czego: pani Renata powinna otrzymać 99%, czyli 247.500 zł, a pan Paweł powinien otrzymać 1%, czyli 2.500 zł. Z uwagi jednak na fakt, iż w wartości netto samochodu, przekazanego pani Renacie, udział pana Pawła wynosił 1%, a więc 1.000 zł, to w celu zachowania neutralności podatkowej czynności wycofania tego samochodu z ewidencji środków trwałych, pan Paweł powinien otrzymać dodatkowo 1.000 zł w gotówce, czyli łącznie 3.500 zł.

W przeciwnym przypadku, kwestię przeniesienia prawa własności samochodu tylko na jednego ze wspólników spółki jawnej należałoby rozpatrywać w kategoriach darowizny 1% wartości tego samochodu dokonanej na rzecz tego wspólnika, kosztem majątku drugiego z nich. Zagadnienia zaś związane z opodatkowaniem darowizny trzeba byłoby oceniać na podstawie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.